Szachy

Cel gry

Każdy z graczy chce zamatować króla przeciwnika. Król jest w szachu, gdy atakuje go bierka przeciwnika, a mat oznacza szach, z którego nie ma wyjścia: król nie może uciec na bezpieczne pole, atakującej bierki nie da się zbić i nie można zasłonić linii ataku. Samego króla nigdy nie zdejmuje się z szachownicy.

Jak poruszają się bierki

• Król: jedno pole w dowolnym kierunku. Nigdy nie może wejść na pole atakowane.
• Hetman: dowolna liczba pól po linii poziomej, pionowej lub po przekątnej. To najsilniejsza bierka.
• Wieża: dowolna liczba pól po linii poziomej lub pionowej.
• Goniec: dowolna liczba pól po przekątnej, więc przez całą partię pozostaje na polach jednego koloru.
• Skoczek: ruch w kształcie litery L, dwa pola w jednym kierunku i jedno w bok. Jako jedyny może przeskakiwać nad innymi bierkami.
• Pion: jedno pole prosto do przodu albo dwa z pozycji wyjściowej. W odróżnieniu od pozostałych bierek bije inaczej, niż się porusza: o jedno pole po przekątnej do przodu.

Zasady szachów

• Pierwszy ruch należy do Białych, potem gracze wykonują ruchy na zmianę. Nie wolno pominąć kolejki.
• Bierka bije, wchodząc na pole zajęte przez bierkę przeciwnika. Tylko skoczek może przeskakiwać nad innymi bierkami.
• Nie wolno wykonać ruchu, po którym własny król znalazłby się w szachu.
• Roszada przesuwa króla o dwa pola w stronę wieży, a wieża przeskakuje na jego drugą stronę. Żadna z tych bierek nie mogła się wcześniej ruszyć, pola między nimi muszą być puste, a król nie może być w szachu, przechodzić przez pole atakowane ani na takim stanąć. Wieża może przejść przez pole atakowane.
• Bicie w przelocie: gdy pion przesunie się o dwa pola i stanie obok piona przeciwnika, ten może go zbić tak, jakby przesunął się tylko o jedno pole. Wolno to zrobić wyłącznie w następnym ruchu.
• Promocja: pion, który dojdzie do przeciwległego brzegu szachownicy, musi zamienić się w hetmana, wieżę, gońca lub skoczka według twojego wyboru, nawet jeśli taką bierkę nadal masz.

Jak może zakończyć się remisem

• Pat: gracz, który ma ruch, nie ma żadnego legalnego ruchu, a jego król nie jest w szachu.
• Za mało bierek: żadna ze stron nie może już dać mata, jak w pozycji król przeciwko królowi albo król i goniec lub król i skoczek przeciwko królowi. Gra kończy się od razu.
• Trzykrotne powtórzenie pozycji: gdy ta sama pozycja pojawi się po raz trzeci, z tym samym graczem na ruchu i takimi samymi możliwościami roszady i bicia w przelocie, gracz na ruchu może zgłosić remis. Może to zrobić także ruchem, który za chwilę powtórzy pozycję.
• Reguła 50 posunięć: po pięćdziesięciu posunięciach każdej ze stron bez bicia i bez ruchu pionem gracz na ruchu może zgłosić remis.
• Remis automatyczny: jeśli nikt go nie zgłosi, partia i tak kończy się remisem po piątym pojawieniu się pozycji albo po siedemdziesięciu pięciu posunięciach każdej ze stron bez bicia i ruchu pionem.

Jak grać na tej stronie

1. Otwórz Ustawienia i wybierz przeciwnika: komputer, znajomego online albo 2 graczy na jednym urządzeniu.
2. Przeciwko komputerowi wybierz jeden z sześciu poziomów, od Nowicjusza do Trudnego, oraz to, czy grasz Białymi, czy Czarnymi. Każdy poziom pokazuje swój przybliżony ranking. Jeśli grasz Czarnymi, szachownica obraca się tak, że twoje bierki są na dole. Przy opcji Losowo kolor jest losowany od nowa w każdej partii.
3. Dotknij bierki, a potem pola, albo przeciągnij bierkę na to pole. Kropka oznacza każde pole, na które bierka może się ruszyć, a czerwone kółko oznacza wszystko, co może zbić.
4. Gdy pion dochodzi do promocji, wybierz nową bierkę z listy, która otwiera się na szachownicy.
5. Przyciskiem Cofnij cofniesz ruch. Poddaj się i Zgłoś remis znajdziesz w menu Więcej. Ustawienia, wynik i trwająca gra zapisują się w tej przeglądarce.
6. Dotknij ruchu na liście, aby zobaczyć ówczesny układ, albo przechodź przez partię strzałkami. Na klawiaturze to samo robią klawisze w lewo i w prawo, gdy lista jest aktywna. W dawnym układzie nie można grać: Wróć do gry przenosi do bieżącej pozycji. Po skończonej partii możesz ją obejrzeć przyciskiem Przejrzyj partię.
7. Nie wiesz, co zagrać? Podpowiedź pokazuje na szachownicy jeden dobry ruch. Aby mierzyć postępy, włącz w Ustawieniach Grę rankingową: w grze rankingowej nie ma Cofnij ani podpowiedzi, a opuszczenie jej w trakcie liczy się jako przegrana.

Jak czytać zapis ruchów

Ruchy są zapisane w standardowej notacji algebraicznej. Każde pole ma nazwę złożoną z kolumny i rzędu, na przykład e4. Bierki oznacza się wielką literą w międzynarodowym zapisie angielskim: K to król, Q hetman, R wieża, B goniec i N skoczek (w polskich książkach spotkasz też litery H, W, G i S). Pion nie ma litery, więc Nf3 oznacza ruch skoczka na f3, a e4 ruch piona na e4.

Litera x oznacza bicie, jak w Bxc6. Zapis O-O to roszada krótka (po stronie króla), a O-O-O to roszada długa (po stronie hetmana). Znak + oznacza szach, # oznacza mat, a =Q pokazuje promocję piona do hetmana.

Wskazówki, jak grać lepiej

• Przed każdym ruchem zadaj sobie pytanie, czym grozi ostatni ruch przeciwnika. Większość partii początkujących przegrywa się przez zostawioną bez obrony bierkę, a nie przez głęboki plan.
• W debiucie opanuj środek jednym lub dwoma pionami, wyprowadź skoczki i gońce, a potem szybko zrób roszadę, by król był bezpieczny.
• W debiucie nie ruszaj tą samą bierką dwa razy bez dobrego powodu i nie wyprowadzaj hetmana za wcześnie, bo będzie tylko ścigany.
• Naucz się podstawowych wartości: pion to 1, skoczek lub goniec 3, wieża 5, a hetman 9. Przy wymianie bierek policz, zanim zbijesz.
• Szukaj widełek i wiązań. Skoczek atakujący dwie bierki naraz albo goniec wiążący bierkę z królem często wygrywa materiał.
• Gdy masz przewagę, wymieniaj bierki, a nie piony. W końcówce włącz króla do walki, bo nagle staje się silną bierką.

Codziennie nowe zadanie szachowe

Wybierz Zagadkę dnia, aby rozwiązać jedną pozycję dziennie, taką samą dla wszystkich; nowa pojawia się o północy UTC. Może to być mat w jednym, dwóch lub trzech posunięciach, a także widełki, związanie, rentgen, odsłonięty atak albo korzystna wymiana. Każde zadanie powstaje i jest sprawdzane przez nasz własny silnik. Wiersz nad szachownicą podaje cel, odpowiedzi przeciwnika wykonują się same, a błędny ruch jest cofany, więc możesz spróbować ponownie. Twoja seria zostaje w tej przeglądarce, a zadania nigdy nie zmieniają rankingu ani wyniku z komputerem.

Najczęstsze pytania

Czy mogę tu zagrać w szachy bez rejestracji?

Tak. Cała gra działa w przeglądarce na komputerze, tablecie i telefonie. Nie trzeba niczego pobierać ani zakładać konta.

Jak silny jest komputer?

Jest sześć poziomów. Nowicjusz źle ocenia pozycje i czasem przeoczy nawet mata w jednym ruchu, więc to dobre miejsce do nauki. Każdy wyższy poziom patrzy dalej w przód i lepiej ocenia pozycje. Zmierzyliśmy je w meczach z silnym programem szachowym o otwartym kodzie, ustawionym na znane siły, a Ustawienia pokazują wynik przy każdym poziomie: od około 700 do około 2300. To szacunki z meczów między programami, a nie z partii z ludźmi, więc ranking na innej stronie może się różnić. Najniższe poziomy są najmniej pewne, bo tego programu nie da się ustawić słabiej. Tylko Trudny zależy od twojego urządzenia: myśli przez stały czas, więc na szybkim komputerze gra mocniej niż na wolniejszym urządzeniu, a pokazana wartość jest tą niższą. Komputer korzysta z własnego przeszukiwania i nie opiera się na książce otwarć, dlatego jego partie bywają różne.

Czym jest ranking w Ustawieniach?

To ocena twojej siły gry, wyliczona z gier rankingowych z tym komputerem. Przez pierwsze 15 partii jest oznaczona jako wstępna i nie może wzrosnąć znacznie powyżej poziomu, który pokonujesz, więc wielokrotne wygrywanie z Nowicjuszem jej nie zawyża. Jest zapisana tylko w tej przeglądarce, gdzie można ją zmienić, więc to osobista miara postępów, a nie oficjalny ranking szachowy.

Czy dwie osoby mogą grać na jednym urządzeniu?

Tak. W Ustawieniach wybierz „2 graczy, jedno urządzenie” i grajcie na zmianę na tym samym ekranie. Możesz też włączyć „Obracaj szachownicę po każdym ruchu”, żeby osoba mająca ruch widziała swoje bierki na dole.

Dlaczego nie mogę teraz zrobić roszady?

Roszada jest niedostępna, jeśli król lub ta wieża już się ruszyły, jeśli między nimi stoi jakaś bierka albo jeśli król jest w szachu, miałby przejść przez pole atakowane lub stanąć na takim polu. Odsunięcie króla lub wieży i powrót na miejsce nie przywraca tego prawa.

Co to jest bicie w przelocie?

To specjalne bicie pionem. Jeśli pion przeciwnika przesunie się o dwa pola z pozycji wyjściowej i stanie tuż obok twojego piona, możesz go zbić tak, jakby przesunął się tylko o jedno pole. Trzeba to zrobić w następnym ruchu, bo inaczej szansa przepada. Czerwone kółko na szachownicy pokazuje, kiedy jest to możliwe.

Czym różni się pat od mata?

W obu przypadkach gracz na ruchu nie ma legalnego ruchu. Jeśli jego król jest w szachu, to mat i ten gracz przegrywa. Jeśli nie jest w szachu, to pat, czyli remis, i w ten sposób gracz z dużą stratą czasem ratuje partię.

Dlaczego przycisk Zgłoś remis jest szary?

Remis można zgłosić tylko wtedy, gdy ta sama pozycja ma się pojawić albo już pojawiła się po raz trzeci, lub po pięćdziesięciu posunięciach każdej ze stron bez bicia i ruchu pionem. Gdy to możliwe, przycisk się zapala, a wiersz nad szachownicą cię o tym informuje. Możesz też po prostu grać dalej, jeśli sądzisz, że możesz wygrać.

Czy moja partia i wynik zostaną zapisane?

Tak. Ustawienia, wynik i trwająca gra zapisują się w tej przeglądarce, więc będą na ciebie czekać po powrocie. Nie są nigdzie wysyłane, a wyczyszczenie danych przeglądarki je usuwa.

Jak działa Zagadka dnia?

Wybierz Zagadkę dnia na stronie szachów; znajdziesz ją też w menu Więcej i w Ustawieniach. Danego dnia wszyscy dostają tę samą pozycję, a nowa pojawia się o północy UTC, co strona pokazuje w Twoim czasie lokalnym. Podpowiedź wskazuje najpierw bierkę, a potem ruch, a wynik podaje liczbę prób i informację o użyciu podpowiedzi. Potem możesz prześledzić rozwiązanie krok po kroku i udostępnić wynik, który niczego nie zdradza. Rozpoczęta partia pozostaje w tym czasie zapisana.