Go (weiqi, baduk)

Zasady go

• Plansza to siatka o 9, 13 lub 19 liniach w każdą stronę. Kamienie kładzie się na przecięciach linii, a nie w kratkach, i punkty na brzegu też się liczą.
• Pierwszy ruch należy do Czarnego, potem gracze grają na zmianę: w każdej turze jeden kamień na dowolny wolny punkt. Położony kamień już się nie przesuwa.
• Puste punkty bezpośrednio obok kamienia, w górę, w dół, w lewo i w prawo, to jego oddechy. Kamienie jednego koloru, które stykają się wzdłuż linii, tworzą łańcuch i mają oddechy wspólne.
• Gdy twój kamień zabierze ostatni oddech łańcuchowi przeciwnika, cały ten łańcuch zostaje zbity i znika z planszy.
• Nie wolno położyć kamienia bez oddechów, chyba że przy okazji coś zbija i dzięki temu oddechy zyskuje. Taki ruch to samobójstwo i jest zabroniony.
• Nie wolno też zagrać ruchu, który odtworzyłby dowolną wcześniejszą pozycję na planszy. To zasada superko (pozycyjna). Najczęściej widać ją w ko: gdy zbity zostaje pojedynczy kamień w taki sposób, że przeciwnik mógłby od razu odbić, musi najpierw zagrać gdzie indziej.
• Zamiast kłaść kamień, możesz spasować. Gdy obaj gracze spasują jeden po drugim, gra się zatrzymuje.
• Następnie gracze ustalają, które kamienie są martwe, czyli nie uniknęłyby zbicia, gdyby gra trwała dalej. Martwe kamienie zdejmuje się z planszy i liczy się wynik.
• Jeśli gracze nie mogą się zgodzić, każdy może zdecydować, że gra toczy się dalej i spór rozstrzygnie się na planszy. Jeśli gra zatrzyma się po raz drugi, wszystkie kamienie, które zostały na planszy, uznaje się za żywe.

Punktacja: liczenie obszarowe i komi

Na tej stronie wynik liczy się obszarowo, tak jak w zasadach chińskich. Twój wynik to liczba twoich kamieni na planszy plus liczba pustych punktów otoczonych wyłącznie twoimi kamieniami. Puste pole, które styka się z oboma kolorami, nie należy do nikogo (to dame). Zbitych kamieni nie liczy się osobno: ich zbicie po prostu oznacza, że więcej planszy jest twoje.

Ruch jako pierwszy to przewaga, dlatego Biały dostaje komi, czyli dodatkowe punkty doliczone do jego wyniku. Komi wynosi tutaj 7,5 punktu. Połówka sprawia, że partia nigdy nie kończy się remisem.

W grze z handicapem słabszy gracz bierze Czarnego i zaczyna z 2 do 9 kamieniami już postawionymi na punktach gwiazdowych (hoshi), a pierwszy ruch ma Biały. Komi spada wtedy do pół punktu, a Biały dostaje po jednym punkcie za każdy kamień handicapu, tak jak w zasadach chińskich.

Liczenie terytorium, stosowane w zasadach japońskich i koreańskich, uwzględnia tylko puste punkty, które otaczasz, oraz zbite kamienie (razem z martwymi). Ponieważ obaj gracze kładą mniej więcej tyle samo kamieni, obie metody prawie zawsze wskazują tego samego zwycięzcę, zwykle z tą samą różnicą albo o punkt inną. Praktyczna różnica jest taka, że przy liczeniu obszarowym zapełnienie punktu neutralnego lub ruch na własnym terytorium nic nie kosztuje, więc nigdy nie tracisz punktów, upewniając się co do swojej grupy.

Jak grać na tej stronie

1. Otwórz Ustawienia i wybierz przeciwnika: komputer albo 2 graczy na jednym urządzeniu. Aby zagrać z kimś gdzie indziej, wybierz „Znajomy online”, a zostanie utworzony link.
2. Wybierz rozmiar planszy. Przeciwko komputerowi wybierz poziom Łatwy, Średni lub Trudny oraz to, czy grasz Czarnym i zaczynasz, czy Białym i ruszasz jako drugi. Czarnemu możesz też dać kamienie handicapu.
3. Myszką kamień pokazuje, gdzie trafi, zanim klikniesz. Na ekranie dotykowym pierwsze dotknięcie pokazuje twój kamień z liniami pomocniczymi wzdłuż jego wiersza i kolumny, a drugie dotknięcie tego samego punktu kładzie kamień. Dotknij gdziekolwiek indziej, aby go przesunąć. Możesz to wyłączyć w sekcji „Na planszy”.
4. Ostatnio położony kamień ma małe kółko. Liczby przy graczach pokazują, ile kamieni zbili, a pośrodku widać komi Białego. Włącz numery ruchów, aby zobaczyć kolejność partii, a litery i cyfry wokół planszy nazwą każdy punkt.
5. Naciśnij Pas, gdy nie ma już nic sensownego do zagrania. Gdy obaj gracze spasują, gra się zatrzymuje, a gra oznacza krzyżykiem kamienie, które uważa za martwe, i małymi kwadratami pokazuje obszar każdej ze stron.
6. Dotknij dowolnej grupy, aby oznaczyć ją jako martwą albo znów jako żywą. Liczenie pod planszą aktualizuje się na bieżąco. Potem naciśnij „Zatwierdź liczenie” albo „Graj dalej”, aby rozstrzygnąć spór na planszy.
7. Cofnij zabiera twój ostatni ruch razem z odpowiedzią komputera. Poddaj się kończy partię od razu. Ustawienia, wyniki i trwająca gra zapisują się w tej przeglądarce.

Wskazówki dla początkujących

• Najpierw narożniki, potem boki, na końcu środek. Narożnik chronią dwa brzegi, więc do jego otoczenia potrzeba najmniej kamieni.
• Licz oddechy. Przed każdym ruchem sprawdź, czy któryś z twoich łańcuchów ma już tylko jeden lub dwa oddechy i czy podobnie nie jest u przeciwnika.
• Grupa potrzebuje dwóch oczu, żeby żyć: dwóch osobnych pustych punktów w środku, których przeciwnik nigdy nie zapełni. Grupę z jednym okiem można zbić.
• Łącz kamienie, gdy ktoś próbuje je rozciąć. Dwie słabe grupy ocalić o wiele trudniej niż jedną mocną.
• Nie ścigaj każdego kamienia. Często lepiej ustabilizować własną pozycję i zająć wielki pusty obszar gdzie indziej.
• Gdy przeciwnik kładzie kamień obok twojego, zwykle odbiera ci oddechy. Zareaguj na zagrożenie, zanim zagrasz w nowym miejscu.
• Pod koniec zamknij granice między swoim obszarem a obszarem przeciwnika i zapełnij punkty neutralne. Przy liczeniu obszarowym każdy kamień położony na dame to punkt.

O komputerowym przeciwniku

Komputer to nasz własny program. Rozgrywa tysiące szybkich, losowych partii od bieżącej pozycji i wybiera ruchy, które wygrywają najczęściej. Nie ma biblioteki otwarć i nie uczył się na zapisanych partiach.

Poziom Łatwy jest przeznaczony na twoje pierwsze partie na 9 na 9. Mniej więcej raz na trzy ruchy gra luźno, ale nigdy nie przepuści bicia ani nie zostawi grupy w atari, więc to spokojny partner do nauki bicia i robienia oczu. Średni odpowiada po około sekundzie, Trudny myśli do trzech sekund, a oba grają najlepiej na 9 na 9.

Na 13 na 13 i 19 na 19 komputer jest szczerze słaby, nawet na poziomie Trudnym. Dobrze się broni i bije, ale nie rozumie strategii w dużej skali. Dzięki temu duże plansze to przyjazne miejsce do ćwiczeń, lecz ktoś, kto zna grę, powinien liczyć na wygraną.

Najczęstsze pytania

Czy muszę coś pobierać lub zakładać konto?

Nie. Gra działa w przeglądarce na komputerze, tablecie i telefonie. Nie trzeba niczego instalować ani zakładać konta.

Czy to ta sama gra co weiqi i baduk?

Tak. „Go” to nazwa japońska, używana też w Polsce. W Chinach grę nazywa się weiqi, a w Korei baduk. Zasady są wszędzie takie same, poza drobnymi różnicami w liczeniu wyniku na końcu.

Od jakiej planszy zacząć?

Zacznij od 9 na 9. Partie są krótkie, każdy ruch ma znaczenie, a z biciem, ko i żywymi grupami zetkniesz się od razu. Gdy poczujesz się pewnie, przejdź na 13 na 13, a pełną grę zobaczysz na planszy 19 na 19.

Czym jest komi i dlaczego Biały dostaje 7,5 punktu?

Komi wyrównuje przewagę pierwszego ruchu Czarnego. 7,5 punktu to zwykła wartość przy liczeniu obszarowym, a połówka oznacza, że partia nie może skończyć się remisem.

Czym różni się liczenie obszarowe od terytorialnego?

Liczenie obszarowe, stosowane tutaj, zlicza twoje kamienie na planszy plus puste punkty, które otaczasz. Liczenie terytorialne zlicza otoczone puste punkty plus zbite kamienie. Zwycięzca jest prawie zawsze ten sam. Przy liczeniu obszarowym nic nie tracisz, grając na własnym obszarze, więc możesz zawsze zabezpieczyć grupę i nie zostaniesz za to ukarany.

Co to jest ko i dlaczego nie mogę od razu odbić kamienia?

Ko to układ, w którym zbija się pojedynczy kamień, a kamień zbijający można by natychmiast zbić z powrotem, w kółko. Ruch powtarzający wcześniejszą pozycję jest zabroniony, więc po zbiciu w ko przeciwnik musi najpierw zagrać gdzie indziej. Jeśli zagra groźbę, na którą musisz odpowiedzieć, wtedy może odbić ko.

Jak na końcu ustala się martwe kamienie?

Gdy obaj gracze spasują, gra proponuje, które kamienie są martwe, a ty możesz dotknąć dowolnej grupy, aby to zmienić. Przeciwko komputerowi liczenie zostaje przyjęte, gdy twoje oznaczenia zgadzają się z jego oceną martwych kamieni. Jeśli nie, gra toczy się dalej, żeby spór rozstrzygnąć na planszy: zbij kamienie, które uważasz za martwe, bo gdy gra zatrzyma się ponownie, każdy pozostały kamień liczy się jako żywy.

Jak działa handicap?

Słabszy gracz może wziąć Czarnego z 2 do 9 kamieniami postawionymi z góry na punktach gwiazdowych (na małej planszy do 5). Biały zaczyna wtedy jako pierwszy. Komi spada do pół punktu, a Biały dostaje z powrotem po jednym punkcie za każdy kamień handicapu. Każdy kamień handicapu to mniej więcej jeden stopień różnicy w sile gry.

Jak silny jest komputer?

Poziom Łatwy jest dla zupełnie początkujących na planszy 9 na 9. Średni i Trudny są mocniejsze i grają najlepiej na małej planszy, gdzie dadzą nowicjuszowi w kość. Na 19 na 19 nawet Trudny jest łagodny: doświadczony gracz łatwo go pokona.

Czy mogę zagrać ze znajomym?

Tak. Wybierz „2 graczy, jedno urządzenie”, aby grać na zmianę na jednym urządzeniu, albo „Znajomy online”, aby wysłać link. Online obie strony razem oznaczają martwe kamienie, a partia jest policzona, gdy obie zatwierdzą liczenie.

Czy mój wynik zostanie zapisany?

Tak. Ustawienia, wyniki i trwająca gra zapisują się w tej przeglądarce, więc będą na ciebie czekać po powrocie. Nie są nigdzie wysyłane, a wyczyszczenie danych przeglądarki je usuwa.