Cờ vây

Luật cờ vây

• Bàn cờ có 9, 13 hoặc 19 đường mỗi chiều. Quân được đặt lên giao điểm của các đường, không đặt vào trong ô, và các điểm ở mép bàn cũng được dùng.
• Đen đi trước, sau đó hai bên lần lượt mỗi người đặt một quân vào một điểm trống bất kỳ. Quân đã đặt thì không di chuyển nữa.
• Các điểm trống nằm sát một quân theo chiều ngang hoặc dọc là khí của quân đó. Những quân cùng màu nối liền nhau theo đường kẻ tạo thành một chuỗi và dùng chung khí.
• Khi bạn đặt quân lấp khí cuối cùng của một chuỗi quân đối phương, cả chuỗi đó bị bắt và nhấc ra khỏi bàn.
• Không được đặt quân vào chỗ mà quân đó không còn khí nào, trừ khi nước đi đó bắt được quân đối phương và nhờ vậy có khí. Nước đi tự lấp hết khí của mình gọi là tự sát và không được phép.
• Không được đi nước làm bàn cờ trở lại đúng một thế đã có trước đó trong ván (luật siêu cướp, superko). Trường hợp thường gặp nhất là cướp (ko): khi một quân vừa bị bắt theo cách mà đối phương có thể bắt lại ngay, người kia phải đi chỗ khác trước rồi mới được bắt lại.
• Thay vì đặt quân, bạn có thể bỏ lượt. Khi hai người bỏ lượt liên tiếp, ván cờ dừng lại.
• Sau đó hai bên thống nhất quân nào đã chết, tức là những quân không thể thoát nếu đánh tiếp. Quân chết được nhấc ra rồi mới đếm.
• Nếu không thống nhất được, bất kỳ ai cũng có thể chọn đánh tiếp để phân định ngay trên bàn cờ. Khi ván cờ dừng lại lần thứ hai, mọi quân còn trên bàn đều được tính là sống.

Cách tính điểm: diện tích và komi

Trang này tính điểm theo diện tích, giống luật Trung Quốc. Điểm của bạn là số quân của bạn trên bàn cộng với số điểm trống chỉ do quân bạn bao quanh. Vùng trống tiếp giáp cả hai màu không thuộc về ai. Quân bắt được không cộng riêng: bắt quân chỉ đơn giản là giúp bạn có thêm đất.

Đi trước là một lợi thế, nên Trắng được cộng thêm komi. Komi ở đây là 7,5 điểm. Nửa điểm lẻ khiến ván cờ không bao giờ hòa.

Trong ván chấp quân, người yếu hơn cầm Đen và được đặt sẵn từ 2 đến 9 quân trên các điểm sao, rồi Trắng đi trước. Khi đó komi chỉ còn nửa điểm, và Trắng được cộng một điểm cho mỗi quân chấp, như luật Trung Quốc.

Cách tính theo lãnh thổ của luật Nhật và luật Hàn chỉ đếm số điểm trống bạn vây được cộng với số quân bạn đã bắt, kể cả quân chết. Vì hai bên đặt số quân gần bằng nhau, hai cách tính hầu như luôn cho cùng một người thắng, cách biệt thường bằng nhau hoặc chênh một điểm. Khác biệt chính khi chơi: tính theo diện tích thì lấp điểm trung lập hay đi vào đất mình đều không mất gì, nên bạn có thể đi thêm cho chắc mà không bị trừ điểm.

Cách chơi trên trang này

1. Mở Thiết lập để chọn đối thủ: máy, hoặc 2 người cùng thiết bị. Muốn chơi với người ở xa, hãy chọn “Bạn bè qua mạng” để tạo đường link.
2. Chọn cỡ bàn cờ. Khi đấu với máy, chọn mức Dễ, Vừa hoặc Khó, và chọn cầm Đen đi trước hay Trắng đi sau. Bạn cũng có thể cho Đen chấp quân.
3. Dùng chuột thì quân hiện mờ ngay chỗ sẽ đặt trước khi bạn bấm. Trên màn hình cảm ứng, lần chạm đầu hiện quân kèm hai đường gióng theo hàng và cột, chạm lại đúng điểm đó mới đặt quân. Chạm chỗ khác để dời quân đi. Bạn có thể tắt tính năng này ở mục “Hiển thị trên bàn”.
4. Quân vừa đi có một vòng nhỏ đánh dấu. Con số cạnh mỗi người chơi là số quân họ đã bắt, ô ở giữa ghi komi của Trắng. Bật số thứ tự nước đi để xem lại diễn biến ván cờ, còn chữ và số quanh bàn cho biết tên từng điểm.
5. Bấm Bỏ lượt khi không còn nước nào đáng đi. Khi cả hai bỏ lượt, ván cờ dừng lại, trang tự đánh dấu chéo những quân có vẻ đã chết và hiện đất của mỗi bên bằng các ô vuông nhỏ.
6. Chạm vào nhóm quân bất kỳ để đánh dấu là chết, hoặc chạm lại để trả về sống. Kết quả đếm bên dưới bàn cờ thay đổi theo. Sau đó bấm “Đồng ý kết quả”, hoặc “Đánh tiếp” để phân định trên bàn cờ nếu còn bất đồng.
7. Đi lại sẽ rút nước vừa đi của bạn cùng nước đáp của máy. Xin thua kết thúc ván ngay. Thiết lập, tỉ số và ván đang chơi đều được lưu trong trình duyệt này.

Mẹo cho người mới chơi

• Góc trước, rồi đến cạnh, cuối cùng mới đến giữa bàn. Góc có hai mép bàn che chắn nên cần ít quân nhất để vây đất.
• Luôn đếm khí. Trước mỗi nước, hãy xem chuỗi quân nào của mình chỉ còn một hai khí, và chuỗi nào của đối phương cũng vậy.
• Một nhóm quân cần hai mắt để sống: hai điểm trống tách biệt bên trong mà đối phương không bao giờ lấp được. Nhóm chỉ có một mắt thì vẫn có thể bị bắt.
• Bị cắt thì hãy nối lại. Hai nhóm yếu khó cứu hơn nhiều so với một nhóm mạnh.
• Đừng đuổi theo mọi quân. Nhiều khi củng cố thế cờ của mình rồi chiếm vùng đất trống lớn ở nơi khác lại có lợi hơn.
• Khi đối phương đặt quân sát quân bạn, thường là họ đang giảm khí của bạn. Hãy xử lý mối đe dọa đó trước khi đi chỗ mới.
• Cuối ván, hãy khép kín ranh giới giữa đất mình và đất đối phương, rồi lấp các điểm trung lập. Tính theo diện tích thì mỗi quân đặt ở đó là thêm một điểm.

Về đối thủ máy

Máy là chương trình do chúng tôi tự viết. Nó chơi thử hàng nghìn ván ngẫu nhiên thật nhanh từ thế cờ hiện tại rồi nghiêng về những nước thắng nhiều nhất. Máy không dùng sách khai cuộc và không học từ ván cờ của ai.

Mức Dễ dành cho những ván đầu tiên trên bàn 9 × 9. Cứ khoảng ba nước máy lại đi lỏng một nước, nhưng không bao giờ bỏ lỡ nước bắt quân hay để mặc nhóm quân bị dọa bắt, nên là bạn tập vững vàng để bạn học bắt quân và làm mắt. Mức Vừa trả lời trong khoảng một giây, mức Khó nghĩ tối đa ba giây, và cả hai chơi tốt nhất trên bàn 9 × 9.

Nói thật lòng, trên bàn 13 × 13 và 19 × 19 thì máy còn yếu, kể cả ở mức Khó. Máy bắt quân và chạy quân khá tốt nhưng chưa hiểu chiến lược trên toàn bàn. Vì vậy bàn lớn là nơi tập luyện thoải mái, còn người đã biết chơi cờ vây sẽ dễ dàng thắng máy.

Câu hỏi thường gặp

Tôi có cần tải gì hay đăng ký tài khoản không?

Không. Trò chơi chạy ngay trong trình duyệt trên máy tính, máy tính bảng hay điện thoại. Không cần cài đặt và không cần tạo tài khoản.

Cờ vây có phải là Go, Weiqi hay Baduk không?

Đúng vậy, đều là một trò chơi. Go là tên tiếng Anh, lấy từ tiếng Nhật, Weiqi là tên tiếng Trung và Baduk là tên tiếng Hàn. Luật chơi ở đâu cũng như nhau, chỉ khác đôi chút ở cách đếm điểm cuối ván.

Người mới nên chơi bàn cỡ nào?

Hãy bắt đầu với bàn 9 × 9. Ván ngắn, nước nào cũng quan trọng, và bạn sẽ gặp ngay chuyện bắt quân, cướp và làm sống. Khi đã quen thì chuyển sang 13 × 13, rồi đến bàn 19 × 19 đầy đủ.

Komi là gì, sao Trắng được 7,5 điểm?

Komi là số điểm bù cho Trắng vì Đen được đi trước. 7,5 điểm là mức thường dùng khi tính theo diện tích, và nửa điểm lẻ khiến ván cờ không thể hòa.

Tính điểm theo diện tích khác tính theo lãnh thổ thế nào?

Tính theo diện tích, cách dùng trên trang này, đếm quân của bạn trên bàn cộng với điểm trống bạn vây được. Tính theo lãnh thổ đếm điểm trống bạn vây được cộng với số quân bạn đã bắt. Người thắng hầu như luôn giống nhau. Tính theo diện tích thì đi vào đất mình không bị mất điểm, nên lúc nào bạn cũng có thể đi thêm cho chắc.

Cướp là gì, sao tôi không được bắt lại ngay?

Cướp là thế cờ mà một quân bị bắt, và quân vừa bắt cũng có thể bị bắt lại ngay, cứ thế mãi không dứt. Luật không cho đi nước lặp lại thế cờ cũ, nên sau khi bị bắt cướp, bạn phải đi chỗ khác trước. Nếu bạn tạo được một mối đe dọa buộc đối phương phải đỡ, bạn sẽ được bắt lại cướp.

Cuối ván, quân chết được xác định thế nào?

Sau khi cả hai bỏ lượt, trang sẽ gợi ý những quân đã chết, và bạn có thể chạm vào nhóm bất kỳ để sửa lại. Khi đấu với máy, kết quả được chấp nhận khi đánh dấu của bạn khớp với nhận định của máy về quân chết. Nếu không khớp, ván cờ tiếp tục để phân định trên bàn: hãy bắt hẳn những quân bạn cho là đã chết, vì khi dừng lại lần nữa thì mọi quân còn trên bàn đều được tính là sống.

Chấp quân hoạt động thế nào?

Người yếu hơn cầm Đen và được đặt sẵn từ 2 đến 9 quân trên các điểm sao, tối đa 5 quân trên bàn nhỏ. Sau đó Trắng đi trước. Komi giảm còn nửa điểm, và Trắng được cộng lại một điểm cho mỗi quân chấp. Mỗi quân chấp tương đương khoảng một bậc chênh lệch trình độ.

Máy chơi mạnh đến đâu?

Mức Dễ hợp với người hoàn toàn mới trên bàn 9 × 9. Mức Vừa và Khó mạnh hơn và chơi tốt nhất trên bàn nhỏ, người mới học sẽ phải cố gắng mới thắng được. Trên bàn 19 × 19, ngay cả mức Khó cũng khá hiền: người đã có kinh nghiệm sẽ thắng dễ dàng.

Tôi có thể chơi với bạn bè không?

Có. Chọn “2 người, cùng thiết bị” để hai người thay nhau đi trên một thiết bị, hoặc chọn “Bạn bè qua mạng” để gửi đường link. Khi chơi online, hai người cùng đánh dấu quân chết và ván cờ được tính điểm khi cả hai đồng ý.

Tỉ số của tôi có được lưu lại không?

Có. Thiết lập, tỉ số và ván đang chơi được lưu trong trình duyệt này, nên lần sau quay lại vẫn còn. Dữ liệu không được gửi đi đâu, và sẽ mất nếu bạn xóa dữ liệu trình duyệt.