Cờ vua

Mục tiêu của ván cờ

Mỗi bên tìm cách chiếu hết vua đối phương. Vua bị chiếu khi có quân địch đang tấn công nó, còn chiếu hết là khi vua bị chiếu mà không còn cách nào thoát: không chạy được đến ô an toàn, không ăn được quân đang chiếu, cũng không có quân nào che được đường chiếu. Vua không bao giờ thực sự bị ăn khỏi bàn cờ.

Cách đi của từng quân

• Vua: đi một ô theo mọi hướng, và không bao giờ được bước vào ô đang bị tấn công.
• Hậu: đi bao xa cũng được theo hàng ngang, hàng dọc hoặc đường chéo. Đây là quân mạnh nhất.
• Xe: đi bao xa cũng được theo hàng ngang hoặc hàng dọc.
• Tượng: đi bao xa cũng được theo đường chéo, nên suốt ván chỉ đứng trên một màu ô.
• Mã: đi theo hình chữ L, hai ô một hướng rồi một ô sang bên. Mã là quân duy nhất nhảy qua được quân khác.
• Tốt: tiến thẳng một ô, riêng nước đầu tiên được tiến hai ô. Tốt là quân duy nhất ăn khác với cách đi: nó ăn chéo một ô về phía trước.

Luật chơi cờ vua

• Trắng đi trước, sau đó hai bên thay phiên nhau. Không được bỏ lượt.
• Muốn ăn quân, bạn đi vào đúng ô quân địch đang đứng. Ngoài Mã, không quân nào nhảy qua được quân khác.
• Không được đi nước nào khiến vua mình bị chiếu.
• Nhập thành: vua đi hai ô về phía xe, rồi xe nhảy sang đứng ngay bên kia vua. Cả vua và xe đó đều phải chưa đi nước nào, các ô giữa phải trống, và vua không được đang bị chiếu, không được đi qua hay dừng ở ô bị tấn công. Riêng xe thì đi qua ô bị tấn công vẫn được.
• Bắt tốt qua đường: khi tốt đối phương tiến hai ô và đứng ngay cạnh tốt của bạn, bạn được ăn nó như thể nó chỉ tiến một ô. Chỉ được ăn ngay ở nước kế tiếp, để qua nước sau là mất quyền.
• Phong cấp: tốt đi đến hàng cuối cùng phải đổi thành hậu, xe, tượng hoặc mã tùy bạn chọn, kể cả khi bạn vẫn còn quân đó trên bàn.

Khi nào ván cờ hòa

• Hết nước đi (pat): đến lượt mà vua không bị chiếu nhưng không còn nước nào hợp lệ.
• Không đủ quân: không bên nào còn khả năng chiếu hết, chẳng hạn vua đấu vua, hay vua với một tượng hoặc một mã đấu vua. Ván cờ dừng ngay.
• Lặp lại ba lần: khi cùng một thế cờ xuất hiện lần thứ ba, với cùng người đi và cùng quyền nhập thành, bắt tốt qua đường, thì người đến lượt có quyền yêu cầu hòa. Họ cũng có thể yêu cầu ngay với nước đi sắp làm thế cờ lặp lại.
• Luật 50 nước: sau 50 nước của mỗi bên mà không có quân nào bị ăn, không tốt nào di chuyển, người đến lượt có quyền yêu cầu hòa.
• Tự động hòa: nếu không ai yêu cầu, ván cờ vẫn tự hòa khi một thế cờ lặp lại đến lần thứ năm, hoặc sau 75 nước của mỗi bên mà không ăn quân, không đi tốt.

Cách chơi trên trang này

1. Mở phần Thiết lập rồi chọn đối thủ: máy, bạn bè qua mạng, hoặc 2 người, cùng thiết bị.
2. Khi đấu với máy, chọn một trong sáu mức, từ Mới học đến Khó, và chọn cầm quân Trắng hay Đen. Mỗi mức đều có điểm xếp hạng ước chừng. Cầm quân Đen thì bàn cờ tự xoay lại để quân bạn nằm phía dưới. Chọn Ngẫu nhiên thì mỗi ván mới sẽ bốc thăm lại màu quân của bạn.
3. Chạm vào một quân rồi chạm vào ô muốn đến, hoặc kéo thẳng quân tới đó. Dấu chấm cho biết các ô đi được, còn vòng tròn đỏ cho biết quân ăn được.
4. Khi tốt được phong cấp, chọn quân mới trong danh sách hiện ra trên bàn cờ.
5. Bấm Đi lại để lấy lại nước đi. Xin thua và Yêu cầu hòa nằm trong mục Thêm. Thiết lập, tỉ số và ván đang chơi đều được lưu trong trình duyệt này.
6. Chạm vào một nước trong biên bản để xem lại thế cờ lúc đó, hoặc dùng các nút mũi tên để đi qua từng nước. Trên bàn phím, phím Trái và Phải cũng làm được khi con trỏ đang ở biên bản. Thế cờ cũ thì không đi quân được, nên hãy bấm Về ván đang chơi để quay lại. Khi ván kết thúc, nút Xem lại ván giúp bạn xem lại từ đầu đến cuối.
7. Bí nước? Bấm Gợi ý để vẽ một nước đi hay lên bàn cờ. Muốn đo tiến bộ của mình, hãy bật Ván tính điểm trong Thiết lập: ván tính điểm không có Đi lại và không có gợi ý, và bỏ giữa chừng sẽ tính là thua.

Cách đọc biên bản ván cờ

Các nước đi được ghi theo ký hiệu đại số quốc tế. Mỗi ô có tên gồm cột và hàng, ví dụ e4. Các quân được viết tắt theo chữ cái tiếng Anh: K là vua, Q là hậu, R là xe, B là tượng và N là mã. Tốt không có chữ cái nào, nên Nf3 nghĩa là mã đến f3, còn e4 là tốt đến e4.

Chữ x là ăn quân, như Bxc6. O-O là nhập thành ngắn (cánh Vua), O-O-O là nhập thành dài (cánh Hậu). Dấu + là chiếu, dấu # là chiếu hết, còn =Q là tốt phong cấp thành hậu.

Mẹo để chơi hay hơn

• Trước mỗi nước, hãy tự hỏi nước vừa rồi của đối phương đang nhắm vào đâu. Người mới chơi thường thua vì để quân bị ăn không, chứ ít khi vì thiếu kế hoạch sâu xa.
• Ở khai cuộc, dùng một hai quân tốt để chiếm trung tâm, đưa mã và tượng ra sớm, rồi nhập thành để vua được an toàn.
• Khai cuộc đừng đi một quân hai lần nếu không có lý do, và đừng vội đưa hậu ra quá sớm, vì hậu sẽ bị đuổi mất nhiều nước.
• Nhớ giá trị quân: tốt 1 điểm, mã và tượng 3, xe 5, hậu 9. Trước khi đổi quân, hãy đếm xem mình lời hay lỗ.
• Để ý đòn bắt đôi và đòn ghim. Một con Mã bắt đôi hai quân, hay một con Tượng ghim quân vào Vua, thường giúp bạn ăn được quân.
• Khi đang hơn quân, hãy đổi quân chứ đừng đổi tốt. Vào tàn cuộc, nhớ đưa vua ra đánh, vì lúc này vua là một quân rất mạnh.

Mỗi ngày một thế cờ mới

Chọn Câu đố mỗi ngày để giải một thế cờ, ai cũng nhận cùng một thế, và có thế mới vào 0 giờ UTC. Đó có thể là chiếu hết sau một, hai hoặc ba nước, hay một đòn đánh đôi, ghim quân, xiên quân, tấn công mở hoặc đổi quân có lời. Mọi câu đố đều do máy của chúng tôi tạo và kiểm tra. Dòng chữ phía trên bàn cờ cho biết mục tiêu, đối phương tự đáp lại, còn nước sai sẽ được trả về để bạn thử lại. Chuỗi ngày giải được lưu trong trình duyệt này, và câu đố không ảnh hưởng đến xếp hạng hay tỉ số với máy.

Câu hỏi thường gặp

Có cần đăng ký để chơi cờ vua ở đây không?

Không cần. Trò chơi chạy ngay trên trình duyệt của điện thoại, tablet hay laptop, không phải tải gì về và cũng không phải tạo tài khoản.

Máy chơi mạnh đến mức nào?

Có sáu mức độ. Mới học đánh giá thế cờ chưa chuẩn và đôi khi còn bỏ lỡ cả nước chiếu hết trong một nước, nên rất hợp để tập chơi. Mỗi mức cao hơn nhìn xa hơn và đánh giá thế cờ tốt hơn. Chúng tôi đo sức mạnh qua các trận đấu với một phần mềm cờ vua mã nguồn mở mạnh được chỉnh về những mức sức mạnh đã biết, và mục Thiết lập hiện kết quả bên cạnh từng mức: từ khoảng 700 đến khoảng 2300. Đây là ước tính từ các trận giữa các phần mềm, không phải từ ván đấu với người, nên điểm xếp hạng ở trang khác có thể khác. Các mức thấp nhất kém chắc chắn nhất, vì phần mềm đó không thể chỉnh yếu hơn nữa. Chỉ mức Khó phụ thuộc vào thiết bị của bạn: máy nghĩ trong một khoảng thời gian cố định nên chơi mạnh hơn trên máy tính nhanh so với thiết bị chậm hơn, và con số hiển thị là mức thấp hơn. Máy dùng cách tìm kiếm riêng và không dựa vào sách khai cuộc, nên các ván cờ luôn khác nhau.

Điểm xếp hạng trong Thiết lập là gì?

Đó là ước tính sức cờ của bạn, tính từ các ván tính điểm đấu với máy này. Điểm được đánh dấu là tạm thời trong 15 ván đầu, và không thể vượt xa mức độ mà bạn đang thắng, nên thắng Mới học nhiều lần cũng không làm điểm phồng lên. Điểm chỉ được lưu trong trình duyệt này, nơi nó có thể bị sửa, nên đây là thước đo tiến bộ cá nhân chứ không phải điểm xếp hạng cờ vua chính thức.

Hai người có chơi chung trên một thiết bị được không?

Được. Trong phần Thiết lập, chọn "2 người, cùng thiết bị" rồi thay phiên nhau đi trên cùng một màn hình. Bạn cũng có thể bật "Xoay bàn cờ sau mỗi nước" để đến lượt ai thì quân người đó nằm phía dưới.

Vì sao lúc này tôi không nhập thành được?

Bạn không nhập thành được nếu vua hoặc xe đó đã từng đi, nếu có quân đứng giữa hai quân, hoặc nếu vua đang bị chiếu, phải đi qua hay dừng ở ô bị tấn công. Đi vua hay xe ra rồi quay về chỗ cũ cũng không lấy lại được quyền nhập thành.

Bắt tốt qua đường là gì?

Đây là một cách ăn đặc biệt của tốt. Nếu tốt đối phương tiến hai ô từ vị trí ban đầu và đứng ngay cạnh tốt của bạn, bạn được ăn nó như thể nó chỉ tiến một ô. Bạn phải ăn ngay ở nước kế tiếp, nếu không sẽ mất cơ hội. Khi ăn được, trên bàn cờ sẽ hiện vòng tròn đỏ cho bạn thấy.

Hết nước đi khác gì chiếu hết?

Cả hai đều là lúc người đến lượt không còn nước hợp lệ nào. Nếu vua đang bị chiếu thì đó là chiếu hết và người đó thua. Nếu vua không bị chiếu thì đó là hết nước đi (pat) và ván cờ hòa, nên bên đang thua nhiều quân đôi khi vẫn cứu được ván cờ theo cách này.

Vì sao nút Yêu cầu hòa cứ mờ đi?

Bạn chỉ yêu cầu hòa được khi cùng một thế cờ sắp xuất hiện hoặc đã xuất hiện đến lần thứ ba, hoặc sau 50 nước của mỗi bên mà không ăn quân, không đi tốt. Khi đủ điều kiện, nút sẽ sáng lên và dòng chữ phía trên bàn cờ sẽ báo cho bạn. Thấy mình vẫn thắng được thì cứ đánh tiếp cũng không sao.

Ván cờ và tỉ số có được lưu lại không?

Có. Thiết lập, tỉ số và ván đang chơi được lưu ngay trong trình duyệt này, lần sau quay lại vẫn còn nguyên. Dữ liệu không được gửi đi đâu cả, và xóa dữ liệu trình duyệt thì sẽ mất.

Câu đố cờ vua mỗi ngày hoạt động thế nào?

Chọn Câu đố mỗi ngày trên trang cờ vua, hoặc trong mục Thêm và Thiết lập. Trong một ngày ai cũng nhận cùng một thế cờ, và thế mới đến vào 0 giờ UTC, trang sẽ hiện giờ đó theo giờ địa phương của bạn. Gợi ý cho biết quân cần đi rồi đến nước đi, còn kết quả cho biết bạn đã thử bao nhiêu lần và có dùng gợi ý hay không. Giải xong, bạn có thể xem lại từng nước và chia sẻ kết quả mà không lộ đáp án. Ván cờ đang chơi vẫn được giữ nguyên trong lúc bạn giải.