Chess

Layunin ng laro

Sinusubukan ng bawat manlalaro na i-checkmate ang hari ng kalaban. Naka-check ang hari kapag inaatake ito ng piyesa ng kalaban. Checkmate naman kapag naka-check ito at wala nang takas: hindi na ito makalilipat sa ligtas na parisukat, hindi makukuha ang umaatake, at hindi mahaharangan ang daan ng atake. Hindi talaga kinukuha sa board ang hari.

Paano gumalaw ang mga piyesa

• Hari: isang parisukat sa kahit anong direksyon. Hindi ito puwedeng lumipat sa parisukat na inaatake.
• Reyna: kahit gaano kalayo, pahilera, pahanay o pahilis. Siya ang pinakamalakas na piyesa.
• Tore: kahit gaano kalayo, pahilera o pahanay.
• Obispo: kahit gaano kalayo, pahilis, kaya nananatili ito sa iisang kulay ng parisukat sa buong laro.
• Kabayo: hugis L, dalawang parisukat sa isang direksyon at isa sa gilid. Siya lang ang puwedeng lumundag sa ibabaw ng ibang piyesa.
• Pawn: isang parisukat paharap, o dalawa kung nasa panimulang puwesto pa. Hindi tulad ng ibang piyesa, iba ang paraan nito ng pagkuha kaysa sa paggalaw: isang parisukat na pahilis paharap.

Mga patakaran ng chess

• Una ang Puti, tapos salitan na ang mga manlalaro. Bawal laktawan ang turn.
• Kumukuha ang piyesa sa pamamagitan ng paglipat sa parisukat ng piyesa ng kalaban. Ang kabayo lang ang puwedeng dumaan sa ibabaw ng ibang piyesa.
• Bawal gumawa ng galaw na iiwang naka-check ang sarili mong hari.
• Sa castling, dalawang parisukat ang lilipatan ng hari papunta sa isang tore, at lalundag naman ang tore sa kabilang panig ng hari. Dapat hindi pa nagagalaw ang dalawa, walang nakaharang sa pagitan nila, at ang hari ay hindi puwedeng naka-check, dumaan sa inaatakeng parisukat, o lumapag sa isa. Puwedeng dumaan ang tore sa inaatakeng parisukat.
• En passant: kapag gumalaw nang dalawang parisukat ang pawn at tumabi sa pawn ng kalaban, puwede itong kunin ng pawn na iyon na parang isang parisukat lang ang ginalaw. Puwede lang ito sa mismong sunod na galaw.
• Promotion: ang pawn na makarating sa kabilang dulo ng board ay dapat maging reyna, tore, obispo o kabayo, ayon sa pipiliin mo, kahit may ganoon ka pang piyesa.

Paano nagiging tabla ang laro

• Stalemate: walang legal na galaw ang susunod na gagalaw at hindi naka-check ang hari niya.
• Kulang na ang piyesa: hindi na kailanman makapag-checkmate ang alinmang panig, tulad ng hari laban sa hari, o hari at obispo o hari at kabayo laban sa hari. Agad na natatapos ang laro.
• Tatlong beses na pag-uulit: kapag pangatlong beses nang lumabas ang parehong posisyon, parehong susunod na gagalaw, at parehong pagkakataon sa castling at en passant, puwedeng humingi ng tabla ang susunod na gagalaw. Puwede rin siyang humingi ng tabla sa galaw na uulit sa posisyon.
• Fifty-move rule: pagkatapos ng limampung galaw ng bawat panig na walang nakuhang piyesa at walang galaw ng pawn, puwedeng humingi ng tabla ang susunod na gagalaw.
• Awtomatikong tabla: kung walang humingi, tabla pa rin ang laro sa ikalimang paglabas ng isang posisyon, o pagkatapos ng pitumpu't limang galaw ng bawat panig na walang nakuhang piyesa o galaw ng pawn.

Paano maglaro dito

1. Buksan ang Setup at piliin ang kalaban mo: ang computer, kaibigan online, o 2 manlalaro, iisang device.
2. Laban sa computer, pumili ng isa sa anim na level, mula Baguhan hanggang Mahirap, at kung Puti o Itim ang gagamitin mo. Nakasaad sa bawat level ang tinatayang rating nito. Kapag Itim ka, iikot ang board para nasa ibaba ang mga piyesa mo. Sa Sapalaran, bubunutin ulit ang kulay mo sa bawat bagong laro.
3. I-tap ang piyesa, tapos ang parisukat na lilipatan, o i-drag ang piyesa papunta roon. May tuldok sa bawat parisukat na puwede nitong lipatan, at pulang bilog sa bawat puwede nitong kunin.
4. Kapag nag-promote ang pawn, piliin ang bago nitong piyesa sa listahang lalabas sa board.
5. Gamitin ang I-undo para bawiin ang galaw. Nasa Iba pa ang Sumuko at Hingi ng tabla. Naka-save sa browser na ito ang settings, score at kasalukuyang laro mo.
6. I-tap ang kahit anong galaw sa listahan para makita ang board noong sandaling iyon, o gamitin ang mga arrow para balikan ang laro. Sa keyboard, ganoon din ang Left at Right kapag nakatutok sa listahan. Hindi puwedeng maglaro sa lumang posisyon, kaya pindutin ang Bumalik sa laro para sa kasalukuyan. Pagkatapos ng laro, puwede itong balikan gamit ang Balikan ang laro.
7. Naipit? Magdo-drowing ang Pahiwatig ng isang magandang galaw sa board. Para masukat ang progreso mo, i-on ang Rated na laro sa Setup: walang I-undo at walang hint sa rated na laro, at kapag umalis ka sa gitna nito, mabibilang itong talo.

Pagbasa ng listahan ng galaw

Nakasulat ang mga galaw sa karaniwang algebraic notation. May pangalan ang bawat parisukat na binubuo ng file at rank nito, tulad ng e4. May malaking letra ang mga piyesa: K para sa hari, Q para sa reyna, R para sa tore, B para sa obispo at N para sa kabayo. Walang letra ang pawn, kaya ang Nf3 ay kabayo na lumipat sa f3 at ang e4 ay pawn na lumipat sa e4.

Ang x ay tanda ng pagkuha, tulad ng Bxc6. Ang O-O ay castling sa panig ng hari at ang O-O-O ay sa panig ng reyna. Ang + ay check, ang # ay checkmate, at ang =Q ay pawn na nag-promote bilang reyna.

Mga tip para gumaling

• Bago ang bawat galaw, tanungin muna kung ano ang binabantaan ng huling galaw ng kalaban. Karamihan sa mga laro ng mga baguhan ay natatalo dahil may piyesang naiwang walang bantay, hindi dahil sa malalim na plano.
• Sa simula ng laro, kontrolin ang gitna gamit ang isa o dalawang pawn, ilabas ang mga kabayo at obispo, at mag-castling agad para ligtas ang hari.
• Huwag ilipat nang dalawang beses ang parehong piyesa sa simula nang walang magandang dahilan, at huwag ilabas agad ang reyna, dahil lang siya hahabulin.
• Alamin ang halaga ng mga piyesa: 1 ang pawn, 3 ang kabayo o obispo, 5 ang tore at 9 ang reyna. Kapag nagpapalitan ng piyesa, magbilang muna bago kumuha.
• Hanapin ang fork at pin. Kadalasang nananalo ng piyesa ang kabayong umaatake sa dalawang piyesa nang sabay, o ang obispong nagpa-pin ng piyesa sa hari.
• Kapag lamang ka, magpalitan ng mga piyesa, hindi ng mga pawn. Sa endgame, isama ang hari sa laban, dahil bigla itong nagiging malakas na piyesa.

Bagong chess puzzle araw-araw

Piliin ang Puzzle sa araw na ito para lutasin ang isang posisyon kada araw, pareho para sa lahat, at may bago tuwing hatinggabi UTC. Maaaring checkmate sa isa, dalawa o tatlong tira, o kaya fork, pin, skewer, discovered attack o palitang panalo. Bawat puzzle ay ginawa at sinuri ng sarili naming engine. Sinasabi ng linya sa itaas ng board ang layunin, kusang tumitira ang kalaban, at ibinabalik ang maling tira para makasubok ka ulit. Nasa browser na ito ang streak mo, at hindi kailanman binabago ng mga puzzle ang rating mo o ang score mo laban sa computer.

Mga madalas itanong

Puwede ba akong maglaro ng chess dito nang walang sign-up?

Oo. Tumatakbo sa browser mo ang buong laro, sa computer, tablet o phone, at walang dapat i-download o gawing account.

Gaano kalakas ang computer?

May anim na level. Mali-mali ang husga ng Baguhan sa mga posisyon at minsan hindi pa nito napapansin ang mate sa isang galaw, kaya magandang simulan dito. Mas malayo ang tanaw at mas mahusay humusga ang bawat level sa itaas nito. Sinukat namin ang mga ito sa mga laban kontra sa isang malakas na open-source na chess program na itinakda sa mga kilalang lakas, at ipinapakita ng Setup ang resulta sa tabi ng bawat level: mula humigit-kumulang 700 hanggang humigit-kumulang 2300. Tantiya ang mga numerong ito mula sa mga laban ng mga programa, hindi mula sa mga laro laban sa tao, kaya maaaring iba ang rating sa ibang site. Pinakahindi tiyak ang pinakamababang mga level, dahil hindi na maibababa pa ang lakas ng programang iyon. Ang Mahirap lang ang nakadepende sa device mo: may takdang oras ito sa pag-iisip, kaya mas malakas ang laro nito sa mabilis na computer kaysa sa mas mabagal na device, at ang ipinapakitang bilang ay ang mas mababa. Sariling search ang gamit ng computer at hindi ito umaasa sa opening book, kaya iba-iba ang mga laro.

Ano ang rating sa Setup?

Tantiya ito ng lakas mo, kinuwenta mula sa mga rated na laro laban sa computer na ito. Pansamantala ito sa unang 15 laro mo, at hindi ito aakyat nang masyadong mataas sa level na tinatalo mo, kaya hindi tataas ang rating mo kahit paulit-ulit mong talunin ang Baguhan. Sa browser na ito lang ito naka-save, kung saan puwede itong baguhin, kaya panukat ito ng sarili mong progreso at hindi opisyal na chess rating.

Puwede bang maglaro ang dalawang tao sa iisang device?

Oo. Sa Setup, piliin ang "2 manlalaro, iisang device" at salitan kayo sa iisang screen. Puwede mo ring buksan ang "Paikutin ang board pagkatapos ng bawat galaw" para laging nasa ibaba ang piyesa ng susunod na gagalaw.

Bakit hindi ako makapag-castling ngayon?

Hindi puwede ang castling kung nagalaw na ang hari mo o ang toreng iyon, kung may piyesang nasa pagitan nila, o kung naka-check ang hari mo, dadaan sa inaatakeng parisukat o lalapag sa isa. Hindi na bumabalik ang karapatan kahit ibalik mo sa dating puwesto ang hari o tore.

Ano ang en passant?

Isa itong espesyal na pagkuha ng pawn. Kapag ang pawn ng kalaban ay gumalaw nang dalawang parisukat mula sa panimulang puwesto at tumabi sa pawn mo, puwede mo itong kunin na parang isang parisukat lang ang ginalaw nito. Dapat gawin mo ito sa mismong sunod na galaw, kung hindi ay mawawala na ang pagkakataon. May pulang bilog sa board kapag puwede ito.

Ano ang pagkakaiba ng stalemate at checkmate?

Sa dalawa, walang legal na galaw ang susunod na gagalaw. Kapag naka-check ang hari niya, checkmate iyon at talo siya. Kapag hindi naka-check, stalemate iyon at tabla ang laro, kaya minsan nakakaligtas ang manlalarong malayo ang lamang ng kalaban.

Bakit abo ang kulay ng button na Hingi ng tabla?

Puwede lang humingi ng tabla kapag pangatlong beses nang lalabas o lumabas ang parehong posisyon, o pagkatapos ng limampung galaw ng bawat panig na walang nakuhang piyesa o galaw ng pawn. Kapag puwede na, iilaw ang button at sasabihin din ito ng linya sa itaas ng board. Puwede ka ring magpatuloy kung sa tingin mo ay mananalo ka.

Masi-save ba ang laro at score ko?

Oo. Naka-save sa browser na ito ang settings, score at kasalukuyang laro mo, kaya nandito pa rin ang mga ito kapag bumalik ka. Hindi ito ipinapadala kahit saan, at mabubura ito kapag nilinis mo ang data ng browser.

Paano gumagana ang Puzzle sa araw na ito?

Piliin ang Puzzle sa araw na ito sa page ng chess; nasa Iba pa at Setup din ito. Pareho ang posisyon ng lahat sa araw na iyon, at may bago tuwing hatinggabi UTC, na ipinapakita ng page sa lokal mong oras. Ipinapakita ng pahiwatig ang piyesa at saka ang tira, at sinasabi ng resulta kung ilang subok ang ginawa mo at kung gumamit ka ng pahiwatig. Pagkatapos, puwede mong balikan ang sagot nang paisa-isa at i-share ang resultang walang ibinubunyag. Nananatiling naka-save ang larong nilalaro mo.