Satranç

Oyunun amacı

Her oyuncu rakibin şahını mat etmeye çalışır. Bir rakip taş şaha saldırıyorsa şah, şah çekilmiş (şah altında) demektir. Şah mat ise şahın hem tehdit altında olduğu hem de çıkış yolu kalmadığı durumdur: şah güvenli bir kareye gidemez, saldıran taş alınamaz ve saldırının yolu kapatılamaz. Şah tahtadan gerçekten alınmaz.

Taşlar nasıl yürür

• Şah: her yöne bir kare. Saldırı altındaki bir kareye asla gidemez.
• Vezir: yatay, dikey ya da çapraz istediği kadar kare. En güçlü taştır.
• Kale: yatay ya da dikey istediği kadar kare.
• Fil: çapraz istediği kadar kare. Bu yüzden oyun boyunca hep aynı renk karelerde kalır.
• At: L şeklinde, bir yöne iki kare ve yana bir kare. Diğer taşların üzerinden atlayabilen tek taştır.
• Piyon: düz ileri bir kare ya da başlangıç karesinden iki kare. Diğer tüm taşlardan farklı olarak yürüdüğü gibi taş almaz: çapraz ileri bir kare alır.

Satranç kuralları

• İlk hamleyi beyaz yapar, sonra oyuncular sırayla oynar. Pas geçmek yoktur.
• Taş almak için kendi taşını rakibin taşının bulunduğu kareye götürürsün. Diğer taşların üzerinden yalnızca at geçebilir.
• Kendi şahını şah altında bırakan bir hamle asla yapamazsın.
• Rokta şah bir kaleye doğru iki kare gider, kale de şahın öbür yanına atlar. İki taş da daha önce oynamamış olmalı, aralarındaki kareler boş olmalı; şah şah altında olmamalı, saldırı altındaki bir kareden geçmemeli ve saldırı altındaki bir kareye inmemeli. Kale ise saldırı altındaki bir kareden geçebilir.
• Geçerken alma: bir piyon iki kare ilerleyip rakibin piyonunun hemen yanına inerse, o piyon sanki yalnızca bir kare ilerlemiş gibi onu alabilir. Bu, yalnızca hemen sonraki hamlede mümkündür.
• Terfi: tahtanın karşı ucuna ulaşan piyon, seçeceğin vezir, kale, fil ya da ata dönüşmek zorundadır; o taşa hâlâ sahip olsan bile.

Oyun nasıl berabere biter

• Pat: sırası gelen oyuncunun oynayabileceği hiçbir hamle yoktur ve şahı şah altında değildir.
• Yetersiz taş: iki taraf da artık şah mat yapamaz; örneğin şaha karşı şah ya da şah ve fil veya şah ve ata karşı şah. Oyun hemen biter.
• Üç kez tekrar: aynı pozisyon, aynı oyuncunun sırasında ve aynı rok ile geçerken alma hakları geçerliyken üçüncü kez oluşunca sırası gelen oyuncu beraberlik isteyebilir. Pozisyonu üçüncü kez oluşturacak hamleyi yaparken de isteyebilir.
• Elli hamle kuralı: taş alınmadan ve piyon oynanmadan her oyuncu elli hamle yaptığında sırası gelen oyuncu beraberlik isteyebilir.
• Otomatik beraberlik: kimse istemese bile bir pozisyon beşinci kez oluştuğunda ya da taş alınmadan ve piyon oynanmadan her oyuncu yetmiş beş hamle yaptığında oyun berabere biter.

Bu sayfada nasıl oynanır

1. Ayarlar’ı aç ve rakibini seç: bilgisayar, online arkadaşın ya da tek cihazda 2 oyuncu.
2. Bilgisayara karşı Çaylak'tan Zor'a kadar altı seviyeden birini seç, beyaz mı siyah mı oynayacağına karar ver. Her seviyenin yanında yaklaşık puanı görünür. Siyahla oynarsan tahta döner ve taşların altta kalır. Rastgele seçeneğinde rengin her yeni oyunda yeniden çekilir.
3. Bir taşa, sonra bir kareye dokun ya da taşı oraya sürükle. Gidebileceği her kareyi bir nokta, alabileceği her taşı kırmızı bir halka gösterir.
4. Piyon terfi edince yeni taşı tahtada açılan listeden seç.
5. Bir hamleyi geri almak için Geri al’ı kullan. Pes et ve Beraberlik iste, Daha fazla menüsünün altındadır. Ayarların, skorun ve devam eden oyun bu tarayıcıda saklanır.
6. O anki tahtayı görmek için listedeki bir hamleye dokun ya da oklarla oyunda gezin. Klavyede, liste odaktayken Sol ve Sağ tuşları da aynı işi yapar. Eski bir konumda hamle yapılamaz; Oyuna dön seni güncel konuma götürür. Oyun bitince Oyunu incele ile baştan sona bakabilirsin.
7. Takıldın mı? İpucu, tahtada tek bir iyi hamle çizer. İlerlemeni ölçmek için Ayarlar'dan Dereceli oyun'u aç: dereceli oyunda geri alma ve ipucu yoktur, yarıda bırakmak da yenilgi sayılır.

Hamle listesini okumak

Hamleler standart cebirsel gösterimle yazılır. Her karenin adı, dikey sıranın harfi ve yatay sıranın rakamından oluşur; örneğin e4. Taşlar büyük harfle gösterilir: K şah, Q vezir, R kale, B fil ve N at (uluslararası İngilizce harfler). Piyonun harfi yoktur; yani Nf3, f3 karesine giden bir at, e4 ise e4 karesine giden bir piyondur.

x taş almayı gösterir, örneğin Bxc6. O-O şah tarafına (kısa) rok, O-O-O vezir tarafına (uzun) roktur. + şahı, # şah matı gösterir; =Q ise piyonun veziri olarak terfi ettiğini belirtir.

Daha iyi oynamak için ipuçları

• Her hamleden önce rakibinin son hamlesinin neyi tehdit ettiğini sor. Acemiler arasındaki oyunların çoğu derin bir plan yüzünden değil, açıkta bırakılan bir taş yüzünden kaybedilir.
• Açılışta bir iki piyonla merkezi tut, atlarını ve fillerini çıkar ve şahın güvende olsun diye erken rok yap.
• Açılışta iyi bir sebep olmadan aynı taşı iki kez oynama ve veziri çok erken çıkarma; sürekli kovalanır.
• Temel değerleri öğren: piyon 1, at ya da fil 3, kale 5, vezir 9 puan eder. Takas yaparken almadan önce say.
• Çatal ve bağlama fırsatlarını ara. Aynı anda iki taşa saldıran bir at ya da bir taşı şaha karşı bağlayan bir fil çoğu zaman taş kazandırır.
• Öndeysen piyonları değil, taşları takas et. Oyun sonunda şahını mücadeleye kat; birden güçlü bir taşa dönüşür.

Her gün yeni bir satranç bulmacası

Günün bulmacası ile her gün herkes için aynı olan bir konumu çözün; yenisi UTC gece yarısı gelir. Bir, iki ya da üç hamlede mat olabileceği gibi çatal, açmaz, şiş, açarak saldırı veya kazançlı bir değişim de olabilir. Her bulmaca kendi motorumuzla hazırlanır ve denetlenir. Tahtanın üstündeki satır hedefi söyler, rakibin yanıtları kendiliğinden oynanır, yanlış hamle ise geri alınır, böylece yeniden deneyebilirsiniz. Seriniz bu tarayıcıda kalır; bulmacalar reytinginizi veya bilgisayara karşı skorunuzu asla değiştirmez.

Sık sorulan sorular

Burada üye olmadan satranç oynayabilir miyim?

Evet. Oyun bilgisayarda, tablette ve telefonda tarayıcında çalışır; indirecek bir şey ve açılacak bir hesap yoktur.

Bilgisayar ne kadar güçlü?

Altı seviye var. Çaylak konumları yanlış değerlendirir, hatta bazen tek hamlelik matı bile kaçırır; yani öğrenmek için iyi bir başlangıçtır. Üstündeki her seviye daha ileriyi görür ve konumları daha iyi değerlendirir. Seviyeleri, bilinen güçlere ayarlanmış güçlü, açık kaynaklı bir satranç programına karşı maçlarla ölçtük ve Ayarlar sonucu her seviyenin yanında gösteriyor: yaklaşık 700 ile yaklaşık 2300 arasında. Bu sayılar insanlara karşı oynanan oyunlardan değil, programlar arasındaki maçlardan çıkarılmış tahminlerdir; bu yüzden başka bir sitedeki puan farklı olabilir. En düşük seviyeler en az kesin olanlardır, çünkü o program daha zayıf ayarlanamıyor. Yalnızca Zor seviye cihazına bağlıdır: sabit bir süre düşünür, bu yüzden hızlı bir bilgisayarda yavaş bir cihazdan daha güçlü oynar ve gösterilen sayı düşük olandır. Bilgisayar kendi aramasını kullanır ve açılış kitabına dayanmaz, bu yüzden oyunları birbirine benzemez.

Ayarlar'daki puan nedir?

Bu bilgisayara karşı oynadığın dereceli oyunlardan hesaplanan, gücüne dair bir tahmindir. İlk 15 oyunda geçici olarak işaretlenir ve yendiğin seviyenin çok üstüne çıkamaz; yani Çaylak'ı tekrar tekrar yenmek puanı şişirmez. Yalnızca bu tarayıcıda saklanır ve orada değiştirilebilir, bu yüzden resmî bir satranç puanı değil, ilerlemen için kişisel bir ölçüdür.

İki kişi tek cihazda oynayabilir mi?

Evet. Ayarlar’da “2 oyuncu, tek cihaz” seçeneğini seç ve aynı ekranda sırayla oynayın. İstersen “Her hamleden sonra tahtayı çevir” seçeneğini de açabilirsin; böylece sırası gelen oyuncu kendi taşlarını altta görür.

Neden şu an rok yapamıyorum?

Şahın ya da o kale daha önce oynadıysa, aralarında bir taş varsa, şahın şah altındaysa, saldırı altındaki bir kareden geçecekse ya da saldırı altındaki bir kareye inecekse rok yapılamaz. Şahı ya da kaleyi oynayıp geri getirmek rok hakkını geri vermez.

Geçerken alma nedir?

Özel bir piyon alma hamlesidir. Rakibin bir piyonu başlangıç karesinden iki kare ilerleyip senin piyonunun hemen yanına inerse, onu sanki yalnızca bir kare ilerlemiş gibi alabilirsin. Bunu hemen sonraki hamlede yapmalısın, yoksa fırsat kaçar. Mümkün olduğunda tahtada kırmızı bir halka görünür.

Pat ile şah mat arasındaki fark nedir?

İkisinde de sırası gelen oyuncunun oynayabileceği hamle yoktur. Şahı tehdit altındaysa bu şah mattır ve o oyuncu kaybeder. Şah altında değilse bu pattır ve oyun berabere biter; geride kalan bir oyuncu oyunu bazen böyle kurtarabilir.

Beraberlik iste düğmesi neden gri kalıyor?

Beraberlik ancak aynı pozisyon üçüncü kez oluştuğunda ya da oluşmak üzereyken veya taş alınmadan ve piyon oynanmadan her oyuncu elli hamle yaptıktan sonra istenebilir. İstenebildiğinde düğme yanar ve tahtanın üstündeki satır bunu söyler. Kazanabileceğini düşünüyorsan oynamaya da devam edebilirsin.

Oyunum ve skorum saklanır mı?

Evet. Ayarların, skorun ve devam eden oyun bu tarayıcıda saklanır; döndüğünde hâlâ burada olurlar. Hiçbir yere gönderilmezler ve tarayıcı verilerini silersen onlar da silinir.

Günün bulmacası nasıl çalışır?

Satranç sayfasında Günün bulmacası seçeneğine dokunun; Daha fazla menüsünde ve Ayarlar'da da bulunur. O gün herkes aynı konumu alır, yenisi UTC gece yarısı gelir ve sayfa bu saati yerel saatinizle gösterir. İpucu önce taşı, sonra hamleyi gösterir; sonuçta kaç denemede çözdüğünüz ve ipucu kullanıp kullanmadığınız yazar. Ardından çözümü adım adım inceleyebilir ve hiçbir şeyi ele vermeyen bir sonuç paylaşabilirsiniz. Devam eden oyununuz bu sırada kayıtlı kalır.