Çapraz dama, İngilizcede "checkers" ya da "draughts" diye bilinen, 8 × 8’lik tahtanın koyu karelerinde oynanan bir oyundur. Türkiye’de yalnızca "dama" denince genellikle Türk daması akla gelir. O oyunda taşlar çapraz değil, düz gider ve tahtanın bütün kareleri kullanılır. Burada oynayacağın oyun ondan farklıdır: her oyuncunun on iki taşı vardır, taşlar çapraz ilerler, rakibin taşının üzerinden atlayarak yersin ve karşı sıraya ulaşan taş kral olur. Kurallar bir dakikada öğrenilir, ama tek bir atlayış bütün oyunu değiştirebilir. Bunlar standart İngiliz daması kurallarıdır: taş yemek zorunludur ve kral bir seferde yalnızca bir kare gider. Aynı cihazda arkadaşınla oynayabilir, bir arkadaşını online oyuna davet edebilir ya da bilgisayara meydan okuyabilirsin.
Çapraz dama kuralları
- Tahtada 64 kare vardır, ama yalnızca 32 koyu kare kullanılır. Her oyuncu, kendisine en yakın üç sıranın koyu karelerinde 12 taşla başlar.
- İlk hamleyi siyah yapar, sonra oyuncular sırayla oynar. Bu sayfada siyah tarafın taşları mürekkep siyahı, rakibin taşları kırmızıdır.
- Normal bir taş, boş bir kareye çapraz olarak yalnızca ileri doğru bir kare gider.
- Taş yemek için, kendi taşının hemen yanındaki rakip taşın üzerinden çapraz olarak atlar ve onun arkasındaki boş kareye inersin. Atlanan taş tahtadan kalkar. Normal taşlar yalnızca ileri doğru yer.
- Taş yemek zorunludur. Atlayabiliyorsan atlamak zorundasın; birden fazla yeme varsa hangisini yapacağını sen seçersin.
- Bir atlayıştan sonra aynı taş yeniden atlayabiliyorsa, aynı hamlede devam etmek zorundadır. Atlayış zinciri yön değiştirebilir, ama sonuna kadar oynanmalıdır.
- Karşı taraftaki son sıraya ulaşan taş kral olur. Kral olmak hamleyi bitirir; bu, atlayış zincirinin ortasında olsa bile böyledir.
- Kral, hem ileri hem geri çapraz olarak bir kare gider ve dört çapraz yönde de atlayarak yiyebilir. Başka dama türlerindeki gibi tahtada uçmaz.
- Rakibin oynayamadığı anda kazanırsın: ya bütün taşları yenmiştir ya da kalan taşlarının hepsi sıkışmıştır.
- Aynı pozisyon, sıra aynı oyuncudayken üçüncü kez oluşursa ya da iki taraf da 40 hamle oynadığı halde taş yenmemiş ve normal taş ilerlememişse oyun berabere biter. Sayfa ikisini de takip eder ve oyunu senin yerine bitirir.
Türk damasından farkı
- Çapraz damada taşlar çapraz gider ve yalnızca 32 koyu kare kullanılır. Türk damasında taşlar düz (ileri ve yana) gider ve 64 karenin hepsi kullanılır.
- Çapraz damada her oyuncunun 12 taşı vardır, Türk damasında 16.
- Burada kral bir seferde yalnızca bir kare gider. Türk damasında son sıraya ulaşan taş dama olur ve düz bir çizgide istediği kadar kare uçabilir.
- Burada taş yemek zorunludur ama en çok taşı yenen yolu seçmek zorunda değilsin. Türk damasında ise en çok taşı yeme kuralı vardır.
- Bu oyunda siyah başlar ve kareler 1’den 32’ye numaralanır.
Bu sayfada nasıl oynanır
- Ayarlar’ı aç ve kime karşı oynayacağını seç: Bilgisayar, Arkadaşla online ya da 2 oyuncu, tek cihaz. Arkadaşla online seçeneğinde göndereceğin bir bağlantı alırsın ve her biriniz kendi ekranında oynarsınız.
- Bilgisayara karşı Kolay, Orta ya da Zor’u seç; ayrıca siyahla oynayıp ilk hamleyi mi yapacağını, yoksa kırmızıyla ikinci mi oynayacağını belirle. Senin taşların her zaman tahtanın altındadır.
- Bir taşını seçmek için ona dokun ya da tıkla. Halkalar gidebileceği kareleri gösterir. Taşı sürükleyip gitmek istediğin kareye de bırakabilirsin.
- Taş yemek mümkünse, yiyebilen her taşın etrafında kesik çizgili kırmızı bir halka belirir ve durum satırı taş yemen gerektiğini söyler. Kalın kırmızı halkalar inebileceğin kareleri, çarpı ise atlanacak taşları işaretler.
- Atlayış zincirinde inilecek kareleri sırayla seç ya da taşı doğrudan son kareye bırak. Devam etmenin yalnızca tek yolu varsa zincirin tamamı senin için oynanır.
- Son hamle vurgulu kalır ve her oyuncunun yanındaki sayı kaç taş yediğini gösterir. Karelerdeki küçük sayılar, hamleleri yazarken kullanılan standart kare numaralarıdır.
- Geri al, son hamleni bilgisayarın cevabıyla birlikte geri alır. Ayarların, skorun ve devam eden oyun bu tarayıcıda kaydedilir.
Kazanmak için ipuçları
- Arka sıranı olabildiğince uzun süre dolu tut. O kareler doluyken rakibin orada kral yapamaz.
- Taşlarını birlikte ilerlet. Arkasında dostları olan taş atlanamaz, yalnız kalan öncü ise kolayca yenir.
- Fırsat kolla: taş yemek zorunlu olduğu için bir taşını feda edip rakibi atlamaya zorlayabilir, sonra onun iki ya da üç taşını açıkta bırakabilirsin.
- Her hamleden önce rakibinin neyi yemek zorunda kalacağına bak. Sana yardım eden aynı kural, taşlarını yerlerinden de çıkarabilir.
- Merkezi erken tut. Tahtanın ortasındaki taşların, kenardakilerden daha çok seçeneği olur.
- Öndeysen taş takas et. İkiye karşı bir, on bire karşı ona göre daha kolay kazanılır.
- Oyun sonunda krallarını birlikte kullanıp son taşları kenara sürükle. Çift köşeye, yani köşede iki koyu karenin yan yana durduğu yere ulaşan tek bir kralı yakalamak çok zordur; gerideysen oraya önce sen ulaş.
Sık sorulan sorular
- Bir şey indirmem ya da üye olmam gerekiyor mu?
- Hayır. Oyun bilgisayarda, tablette ya da telefonda tarayıcında çalışır. Kurulacak bir şey ve açılacak bir hesap yok.
- Bu oyun bildiğim dama ile aynı mı?
- Hayır. Türkiye’de yalnızca "dama" denince genellikle Türk daması kastedilir: taşlar düz gider, 64 karenin hepsi kullanılır ve her oyuncunun 16 taşı vardır. Bu sayfada oynadığın oyun ise çapraz dama, yani İngilizce adıyla "checkers" ya da "draughts". 8 × 8’lik tahtanın koyu karelerinde oynanır, taşlar çapraz gider ve her oyuncunun 12 taşı vardır. Uluslararası dama ise 10 × 10’luk daha büyük bir tahtada oynanır, normal taşlar geri de yiyebilir ve krallar tahtada uçar.
- Yiyebiliyorsam yemek zorunda mıyım?
- Evet. Taş yemek hiçbir zaman isteğe bağlı değildir. Birden fazla yeme mümkünse hangisini yapacağını sen seçersin; en çok taşı yeneni seçmek zorunda değilsin. Ama bir atlayış zincirine başladıysan onu bitirmek zorundasın.
- Normal taş geriye doğru yiyebilir mi?
- Hayır. Normal taşlar yalnızca ileri gider ve ileri yer. Kral ise her seferinde bir kare, dört çapraz yönde de gidebilir ve dört yönde de atlayarak yiyebilir.
- Atlayış zincirinin ortasında bir taş son sıraya ulaşırsa ne olur?
- Taş kral olur ve hamle orada biter. Yeni kral yeniden atlayabilecek olsa bile bir sonraki sıranı beklemesi gerekir.
- Oyun nasıl berabere biter?
- İki şekilde. Aynı pozisyon, sıra aynı oyuncudayken üçüncü kez oluşursa ya da iki taraf da 40 hamle oynadığı halde taş yenmemiş ve normal taş ilerlememişse oyun berabere biter. Sayfa ikisini de fark eder ve oyunu senin yerine bitirir.
- İlk hamleyi kim yapar?
- İlk hamleyi her zaman siyah yapar. Bilgisayara karşı siyahı ya da kırmızıyı seçebilirsin, böylece iki tarafı da çalışabilirsin.
- Bilgisayar ne kadar güçlü?
- Kolay seviye rahat oynar ve ara sıra rastgele hamle yapar; öğrenmek için iyi bir başlangıçtır. Orta birkaç hamle ilerisine bakar ve nadiren taşını açıkta bırakır. Zor, hamle başına yaklaşık bir buçuk saniye düşünür, birçok hamle ilerisini görür ve küçük hataların bedelini ağır ödetir.
- Skorum kaydedilir mi?
- Evet. Ayarların, skorun ve devam eden oyun bu tarayıcıda kaydedilir; geri döndüğünde yerinde durur. Hiçbir yere gönderilmez ve tarayıcı verilerini temizlersen silinir.