شیانگ‌چی که اغلب شطرنج چینی نامیده میشود، یکی از پرطرفدارترین بازی‌های تخته‌ای دنیاست. دو لشکر از دو سوی یک رودخانه رو به روی هم‌اند و هدف، به دام انداختن ژنرال حریف است. اگر شطرنج را بلد باشی خیلی چیزها برایت آشناست، تا وقتی که توپی از روی یک مهره بپرد و ارابه‌ات را بگیرد. میتوانی با کامپیوتر یا با یک دوست روی یک دستگاه بازی کنی. اگر نویسه‌های چینی برایت تازه‌اند، مهرهها را به حروف تغییر بده و کم‌کم یاد بگیر.
قوانین شطرنج چینی
صفحه ۹ ستون و ۱۰ ردیف دارد و مهرهها روی نقطه‌های تقاطع خطوط میایستند، نه داخل مربعها. رودخانه‌ای از وسط صفحه می‌گذرد. هر طرف یک قصر دارد، ناحیهٔ سه در سه‌ای که با قطرهای متقاطع مشخص شده است. قرمز اول حرکت میکند و بعد بازیکن‌ها به نوبت بازی می‌کنند.
- ژنرال: یک نقطه مستقیم حرکت میکند و باید داخل قصر بماند. دو ژنرال هرگز نباید در یک ستون باز، بدون مهرهای در میان، رو در رو قرار بگیرند.
- مشاور: یک نقطه مورب حرکت میکند و باید داخل قصر بماند.
- فیل: دقیقاً دو نقطه مورب حرکت میکند و هرگز نمی‌تواند از رودخانه بگذرد. مهرهای در نقطهٔ میانی جلویش را می‌گیرد.
- اسب: یک نقطه مستقیم، بعد یک نقطه مورب به بیرون می‌رود. مهرهای در نقطهٔ اول جلویش را می‌گیرد، پس ممکن است اسب پابند شود.
- ارابه: هر چند نقطه در امتداد یک خط حرکت میکند. قوی‌ترین مهره است.
- توپ: مثل ارابه حرکت میکند، اما فقط با پریدن از روی دقیقاً یک مهره، از هر رنگی، می‌گیرد؛ به آن مهره سپر می‌گویند.
- سرباز: یک نقطه به جلو می‌رود. بعد از گذشتن از رودخانه یک نقطه به پهلو هم می‌تواند برود. هرگز به عقب برنمی‌گردد.
بازی چطور تمام میشود
- مات: ژنرالت زیر حمله است و هیچ حرکتی نجاتش نمی‌دهد. می‌بازی.
- نبود حرکت مجاز: اگر اصلاً نتوانی حرکت کنی می‌بازی، حتی اگر کیش نباشی. برخلاف شطرنج، پات مساوی نیست.
- تسلیم: هر وقت خواستی میتوانی بازی را واگذار کنی.
- کیش دائم باخت است: وقتی یک وضعیت برای بار سوم پیش بیاید، بازی همهٔ حرکتهای پس از نخستین پیدایش آن را بررسی میکند. اگر همهٔ حرکتهای یک طرف کیش بوده و همهٔ حرکتهای طرف دیگر نه، طرفی که کیش داده میبازد.
- در این سایت، با قوانین ساده‌شده، هر تکرار دیگری مساوی است: وقتی وضعیتی برای بار سوم پیش بیاید و کسی کیش دائم نداده باشد، بازی مساوی است. تعقیب یک مهره بدون کیش و کیش دادن هر دو طرف در طول تکرار هم همین حکم را دارد.
- ۶۰ حرکت برای هر طرف بدون گرفتن مهره مساوی است، و همین‌طور بازی‌ای که در آن هیچ طرف ارابه، اسب، توپ یا سربازی نداشته باشد.
روش بازی در این صفحه
- تنظیمات را باز کن و حریفت را انتخاب کن: کامپیوتر، دوست آنلاین، یا دو نفره روی یک دستگاه.
- در بازی با کامپیوتر، آسان، متوسط یا سخت را انتخاب کن و تصمیم بگیر قرمز باشی یا سیاه. قرمز اول حرکت میکند. اگر سیاه باشی، صفحه می‌چرخد تا مهره‌هایت پایین باشند.
- روی یک مهره بزن تا ببینی کجا می‌تواند برود، بعد نقطهٔ علامت‌خورده را بزن. میتوانی مهره را تا مقصد بکشی.
- آخرین حرکت پررنگ می‌ماند و ژنرالی که کیش شده قرمز میشود. مهره‌های گرفته‌شده زیر هر بازیکن فهرست میشوند.
- «برگرداندن» یک حرکت را پس می‌گیرد. در بازی با کامپیوتر، پاسخ کامپیوتر و حرکت تو با هم پس گرفته میشوند. «تسلیم» در منوی «بیشتر» است، بازی را تمام میکند و باخت حساب میشود.
- تنظیمات، امتیاز و بازی فعلی در همین مرورگر ذخیره میشوند، پس میتوانی صفحه را دوباره بارگذاری کنی و ادامه بدهی.
نکته‌های شطرنج چینی
- ارابه‌ها را زود بیرون بیاور. ارابه‌ای که هنوز در گوشه است کاری نمی‌کند و ارزشش تقریباً برابر یک توپ و یک اسب با هم است.
- یک حرکت اول رایج، بردن توپ به ستون مرکزی و نشانه گرفتن ژنرال حریف است. بیرون آوردن اسب برای دفاع از سرباز مرکزی پاسخ محکمی است.
- مراقب سپر توپ باش. وقتی مهرهای بین توپ و هدف قرار بگیرد، می‌تواند گرفتن را ممکن کند، حتی اگر مهرهٔ خودت باشد.
- اسب‌هایت را آزاد نگه دار. اسبی که مهرهای روی نقطهٔ پایش باشد نمی‌تواند از آن طرف برود، پس پیش از تکیه کردن به آن کنارش را نگاه کن.
- در معاوضهٔ مشاورها و فیل‌ها عجله نکن. بدون آن‌ها حمله به ژنرالت خیلی راحت‌تر میشود، مخصوصاً با اسب و توپ.
- از قانون رو در رو شدن ژنرالها استفاده کن. ژنرال تو تمام ستونش را کنترل میکند، پس مهرهٔ تنهای حریف که بین دو ژنرال ایستاده نمی‌تواند از آن ستون خارج شود.
پرسش‌های رایج
- فرق شطرنج چینی با شطرنج چیست؟
- مهرهها به جای مربعها روی خطوط میایستند، رودخانه و قصر وجود دارد و گرفتن با توپ شیوهٔ دیگری دارد. هدف مشابه است: به دام انداختن ژنرال حریف. دو تفاوت بزرگ این است که نداشتن حرکت مجاز یعنی باخت، نه مساوی، و اینکه ژنرالها نباید رو در رو شوند.
- چینی بلد نیستم. باز هم میتوانم بازی کنم؟
- بله. در تنظیمات بازی «حروف» را انتخاب کن تا به جای نویسهها حروف نشان داده شود. راهنمای مهرهها در صفحه هر دو شکل را با حرکت هر مهره نشان میدهد، پس هر وقت دوست داشتی نویسهها را هم یاد بگیر.
- اگر همان حرکتها مدام تکرار شوند چه میشود؟
- وقتی یک وضعیت برای بار سوم پیش بیاید، بازی تمام میشود. اگر یک طرف با همهٔ حرکتهایش کیش داده و طرف دیگر نه، طرفی که کیش داده میبازد. هر تکرار دیگری مساوی است. وقتی وضعیتی دو بار پیش بیاید، صفحه هشدار میدهد.
- چرا مهرهام اجازهٔ حرکت ندارد؟
- حرکتی که ژنرال خودت را در کیش بگذارد یا باعث شود دو ژنرال در یک ستون باز رو در رو شوند مجاز نیست. مهرهای که بین دو ژنرال ایستاده اغلب به همین دلیل گیر میکند. فیل و اسب هم، همانطور که در قوانین بالا آمده، ممکن است راهشان بسته شود.
- کامپیوتر چقدر قوی است؟
- سطح آسان فقط کمی جلوتر را میبیند و گاهی بیدقت بازی میکند، پس برای یاد گرفتن خوب است. سطح متوسط بهندرت مهرهای را مفت میدهد، اما برنامهٔ بلند ندارد. سطح سخت حرکتهای زیادی جلوتر را میبیند و بیشتر بازیکنهای معمولی را میبرد. در هر سطحی میتوانی حرکتها را برگردانی.
- لازم است چیزی دانلود کنم یا حساب بسازم؟
- نه. بازی روی کامپیوتر، تبلت یا گوشی در مرورگر اجرا میشود، بدون نصب و بدون حساب. امتیاز و بازی فعلی فقط در همین مرورگر ذخیره میشوند و با پاک کردن دادههایش از بین میروند.